Słownik pojęć

Wyniki dla hasła: Wy����cznik zegarowy

  • Wyłącznik zegarowy (opóźniacz czasowy)

    mechaniczne urządzenie zegarowe, które po upływie określonego odstępu czasu, uprzednio nastawionego, uruchamia wyłącznik elektryczny lub daje sygnał dźwiękowy. Taki wyłącznik zegarowy stosowało się kiedyś np. w pralkach wirnikowych. Mechaniczny wyłącznik zegarowy odznacza się prostą konstrukcją, niezawodnością działania, lecz małą dokładnością pomiaru czasu.

  • Rejestrator zegarowy taśmowy

    rejestrator stosowany do długotrwałej rejestracji jednej lub kilku wielkości. Taśma papierowa z perforacją na brzegach jest przesuwana ze stałą prędkością przez mechanizm zegarowy za pośrednictwem wałka z zębami wchodzącymi w otwory perforacji. Do napędu taśmy w rejestratorach tego typu stosuje się mechanizmy zegarowe lub silniki synchroniczne.

  • Rejestrator zegarowy bębnowy

    rejestrator przenośny, stosowany między innymi w przyrządach meteorologicznych do rejestracji opadów (pluwiograf), ciśnienia atmosferycznego (barograf), temperatury (termograf) i wilgotności względnej powietrza (higrograf). Do napędu bębna stosuje się mechanizm zegarowy nakręcany ręcznie za pomocą klucza.

  • Rejestrator zegarowy

    urządzenie zapisujące samoczynnie przebieg procesu technologicznego lub innego zjawiska, badanego w zależności od upływającego czasu. Rejestrator zegarowy składa się z zespołu pomiarowego, nośnika zapisu, zespołu zapisującego oraz urządzenia napędowego. Rozróżnia się rejestratory zegarowe:

    • jednokanałowe, rejestrujące tylko jedną wielkość
    • wielokanałowe, które umożliwiają jednoczesną rejestrację dwóch, trzech lub więcej zjawisk
    Ze względu na kształt i sposób przesuwania papieru rejestracyjnego rozróżnia się regulatory zegarowe:
    • bębnowe
    • tarczowe
    • taśmowe

  • Przemysł zegarowy w Polsce

    przemysł, który rozwinął się z większych zakładów zegarmistrzowskich, produkujących różne zegary, zwłaszcza domowe i wieżowe.

    • Jeden z takich większych zakładów o nazwie: Fabryka Zegarmistrzowska Franciszka Schuberta powstał w Warszawie w roku 1935.
    • Fabryka budzików popularnych GF (Gebrueder Fortwaengler) powstała w Warszawie w roku 1891. Fabrykę zegarów wieżowych w Krośnie założył Michał Mięsowicz w roku 1901.
    • W Cieszynie, w latach 1920-1936 była czynna fabryka zegarów ŚWIT produkująca zegary podłogowe, ścienne i budziki.
    • W okresie międzywojennym w Warszawie były czynne dwie fabryki zegarów elektrycznych. W tym czasie przemysł zegarowy w Polsce był hamowany wpływami owcych firm, które sprowadzały gotowe zegary i zegarki.
    • W roku 1946 w Łodzi została uruchomiona MERA-POLTIK największa w Polsce fabryka zegarów, produkująca zegary synchroniczne, dworcowe zegary wtórne oraz budziki. MERA-POLTIK produkowała również zegary elektryczne domowe, budziki mechaniczne i kwarcowe, zegary i zegarki kwarcowe, centrale zegarowe, zegary wtórne i inne. Dziś firma jako Mera Poltik Sp. z o.o. zajmuje się produkcją mechanizmów precyzyjnych, a w szczególności przyrządów kontrolno pomiarowych z zakresu pomiaru czasu oraz prędkości liniowej i obrotowej. Strona firmy www.mera-poltik.com.pl. Mera-Poltik ściśle współpracuje z Chronos-Art, polską manufakturą stworzoną przez Pawła Jankowskiego.
    • Od roku 1953 Toruńska Fabryka Wodomierzy uruchomiła produkcję zegarów ściennych i kominkowych. Obecnie fabryka istnieje pod nazwą METRON Fabryka Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i Rozliczeń Sp. z o.o. , a produkuje głównie wodomierze, elementy złączne do wodomierzy i instalacji sanitarnej, a także systemy zabezpieczeń elementów złącznych oraz zdalnego odczytu wskazań wodomierzy UZO.
    • Zakłady mechaniki precyzyjnej BŁONIE produkowały przez kilka lat zegarki naręczne z części importowanych z ZSRR.
    • Zakłady MERA-PAFAL w Świdnicy oprócz liczników energii elektrycznej wytwarzała zegary kontrolne wejścia-wyjścia. Dziś firma istnieje pod nazwą „Pafal” Spółka Akcyjna, należy do grupy kapitałowej APATOR, a produkuje wodomierze, ciepłomierze, przepływomierze, przetworniki przepływu do ciepłomierzy, podzielniki kosztów ogrzewania, systemy zdalnego odczytu mediów. Strona firmy APATOR www.apator.com/pl
    • Zakłady INCO w Jeziornie koło Warszawy produkowała zegary sygnałowe do kontroli czasu różnych urządzeń i aparatów, mających zastosowanie w służbie zdrowia itp.
    • Zakłady MERA-TRONIK w Szczecinie produkowały wyłączniki zegarowe.
    • Zakłady elektroniczne UNITRA-WAREL produkowały zegarki kwarcowe z elementów importowanych. Dziś, po wielu latach stagnacji, przemysł zegarowy i zegarkowy odradza się.
    • Powstają nowe firmy kierowane przez ludzi z pasją czego efekty daje się odczuć. Polpora powstała w 2006 roku. „Polska wizja i szwajcarska precyzja” to filozofia i motto Polpory. Zegarki POLPORA kierowane są do miłośników tradycyjnego zegarmistrzostwa, pragnących posiadać jedyne w swoim rodzaju i niepowtarzalne modele zegarków rodzimej produkcji. Strona internetowa Polpory www.polpora.com/manufaktura
    • Chronos-Art firma założona przez Pawła Jankowskiego w 2010 roku produkuje zegary gabinetowe, szachowe i naręczne, a są one autorskimi projektami Pawła Jankowskiego. Strona Chronos-Art www.chronos-art.pl
    • Manufakturę Xicorr założył Adam Tomaszewski. Xicorr projektuje i wytwarza zegarki naręczne. Przy opracowywaniu jednego z modeli, za inspirację posłużył prędkościomierz słynnego Polskiego samochodu Warszawa M.20. Strona Xicorr www.xicorr.com/pl
    • Copernicus został założony w 2009 roku przez Marcina Lewandowskiego i Marka Filipczyka. Firma powstała z pasji i z inspiracji postacią polskiego astronoma Mikołaja Kopernika. Strona Copernicus www.copernicus-watch.pl
    • Gerlach – pełna nazwa G. Gerlach Fundacja Rozwoju Polskiej Myśli Technicznej i Mechaniki Precyzyjnej. Patron fundacji to Gustaw Gerlach wizjoner i filantrop. G. Gerlach wytwarza zegarki naręczne. Strona internetowa G.Gerlach www.gerlach.org.pl

  • Montaż mechanizmów zegarowych (patrz: Składanie mechanizmów zegarowych)

  • Mechaniczny wyłącznik zegarowy (patrz: Wyłącznik zegarowy)

  • Demontaż mechanizmów zegarowych (patrz: Rozbieranie mechanizmów zegarowych)

  • Długości wahadeł zegarowych

    sprawdź w tablicy... zobacz więcej

  • Rozbieranie mechanizmów zegarowych

    prosta praca zegarmistrza, która musi być jednak wykonywana bez pośpiechu i z tą dużą uwagą. Trzeba zbadać przy tym stan mechanizmu i współpracę poszczególnych jego zespołów, czasem także przestudiować jego konstrukcję, zwłaszcza gdy ma się do czynienia z zegarkiem lub zegarem skomplikowanym. Do rozbierania należy używać odpowiednich narzędzi.
    UWAGA! Nie wolno rozbierać mechanizmu, gdy jego sprężyna napędowa jest napięta - dotyczy to wszystkich zegarów i zegarków z napędem sprężynowym. W przeciwnym razie może nastąpić uszkodzenie zębów w kołach przekładni i cienkich czopów osi. Poszczególne części rozbieranego mechanizmu należy układać na płycie roboczej według ustalonego porządku. W niektórych zegarach i zegarkach wkręty są różnej długości, nie wolno ich pomieszać. W celu ułatwienia składania bardziej skomplikowanego mechanizmu należy wykonać jego szkic z zaznaczeniem położenia poszczególnych części.

  • Rejestrator zegarowy tarczowy

    rejestrator stosowany do rejestracji krótkich, zwykle dobowych przebiegów. Tarcza rejestracyjna, na której umieszcza się krążek papieru rejestracyjnego, jest zamocowana bezpośrednio na wałku wyjściowym mechanizmu zegarowego. Wałek ten obraca się raz na dobę. Do napędu tarczy rejestratorów tarczowych stosuje się zwykle mechanizmy zegarowe synchroniczne, rzadziej mechaniczne.

  • Przemysł zegarowy na świecie

    przemysł, który rozwinął się stopniowo z chałupniczej produkcji zegarów wykonywanych ręcznie. Pierwsza fabryka zegarków powstała w Szwajcarii w roku 1804, a w 35 lat później fabrykę zegarków w Genewie założyli dwaj Polacy: Antoni Norbert Patek i Franciszek Czapek. W Szwajcarii istnieje około 300 zakładów produkujących zegarki (dane z roku 1990), spośród których około 20 fabryk jest zjednoczonych w koncernie EBAUCHES, produkujących same mechanizmy. Inne fabryki dorabiają do tych mechanizmów tarcze i koperty i dostarczają je do handlu pod nazwami swoich firm, np. Atlantic, Delbana, Adriatica. Wiele fabryk produkuje całe zegarki markowe, opatrując je nazwami swych firm, np. Zenith, Longines, Omega, Tissot. Do niedawna Szwajcaria zajmowała pierwsze miejsce w produkcji zegarków mechanicznych (dane z roku 1990), obecnie następuje szybki rozwój produkcji zegarków kwarcowych także w Japonii, Hong-Kongu, USA, ZSRR. Czołowe firmy szwajcarskie nadal produkują trwałe i drogocenne zegarki mechaniczne, a także zegarki kwarcowe w trwałych kopertach z metali szlachetnych.

  • Przełącznik zegarowy

    urządzenie zegarowe służące do wprowadzania w przewidzianych z góry chwilach zmian w mechanizmie sprzęgającym zespół ruchomy licznika energii elektrycznej z częściami jego liczydła odpowiadającymi np. różnym taryfom.

  • Dzwon zegarowy

    dzwon do wybijania godzin przez zegary wieżowe. Dzwony są odlewane ze stopu zwanego spiżem.

  • Badanie mechanizmów zegarowych

    badanie polegające na wyszukaniu i ustaleniu przyczyn złego funkcjonowania lub zatrzymania się mechanizmów. Badanie szczegółowe jest konieczne wtedy, gdy nie widać wyraźnej przyczyny złego działania lub zatrzymania się zegara. Wyszukanie przyczyny usterki jest ułatwione, gdy zachowa się stałą kolejność badania poszczególnych zespołów.

  • Źródła prądu

    źródła do zasilania prądem zegarowych urządzeń stacjonarnych np. sieć czasu jest zasilana akumulatorem. Do zasilania urządzeń zegarowych z napędem lub naciągiem elektrycznym korzysta się z prądu sieci energetycznej o napięciu 230V. Do zasilania zegarów domowych stosuje się ogniwo suche o napięciu 1,5 V, nazywane baterią. Do zasilania zegarków stosuje się miniaturowe ogniwa zwane też bateriami do zegarków.

  • Zegar sterujący

    zegar działający w sposób ciągły lub doraźnie. Może być uruchamiany w miarę potrzeby na ustalony czas, po upływie którego są włączane odpowiednie urządzenia. Zegarem sterującym jest wyłącznik zegarowy, automat schodowy i automat laboratoryjny, zegar sterujący oświetleniem reklam i ulic.

  • Zegar rejestrujący

    zegar, który zapisuje pewne zjawiska zachodzące w funkcji czasu. Do zegarów rejestrujących mechanicznych należą następujące przyrządy:

    • termografy - rejestrujące zmiany temperatury
    • barografy - rejestrujące ciśnienie atmosferyczne
    • higrografy - rejestrujące wilgotność względną powietrza
    • pluwiografy - rejestrujące wielkość i częstość opadów
    Wielkości charakteryzujące procesy wytwórcze w zakładach przemysłowych, pracę maszyn i inne zjawiska badane w zależności od upływającego czasu samoczynnie przetwarza i dokumentuje w postaci wykresów (zob. rejestrator zegarowy).

  • Zegar ciemniowy

    zegar używany w ciemni fotograficznej do odmierzania czasu naświetlania lub wywoływania zdjęć (zob. wyłącznik zegarowy; minutnik).

  • Wyzwalacz fotograficzny (samowyzwalacz)

    mechanizm zegarowy wbudowany w aparat fotograficzny, służący do uruchamiania mechanizmu migawki z opóźnieniem, tzn. po upływie kilkunastu sekund od chwili naciągnięcia spustu migawki.

  • Wychwyt (definicja 2)

    Zasadniczy zespół zegara mechanicznego współpracujący z regulatorem chodu. Wychwyt spełnia w mechanizmie zegarowym dwie funkcje – przekazuje energię mechaniczną od przekładni chodu do regulatora, w celu utrzymania go w ruchu, oraz... zobacz więcej

  • Wychwyt (definicja 1)

    Zespół zegara mechanicznego sprzęgający przekładnię chodu z oscylatorem zegarowym (wahadłowym lub balansowym). W mechanizmie zegarowym wychwyt spełnia dwie funkcje:

    • przekazywanie energii mechanicznej z przekładni chodu napędzanej przez sprężynę napędową lub obciążnik
    • zwalnianie przekładni chodu w takt wahań oscylatora, co umożliwia zliczanie tych wahań, a tym samym odmierzanie czasu.
    (źródło)

  • Welcowanie

    pewna odmiana frezowania zębów kół zegarowych za pomocą freza kształtowego i specjalnej maszyny, zwanej welcarką (kalibrownicą). Celem welcowania było poprawianie i wygładzanie zębów kół w dawniej produkowanych zegarach. We współczesnych zegarach zęby kół są wykonane bardzo dokładnie, nie trzeba więc ich welcować.

  • Ułożyskowanie toczne

    ułożyskowanie z zastosowaniem elementów pośrednich – kulek lub wałeczków – między łożyskiem a czopem. Rozróżnia się zatem łożyska:

    • kulkowe
    • wałeczkowe
    W mechanizmach zegarowych mogą być stosowane łożyska kulkowe o bardzo małych wymiarach, takie jakie są wykorzystywane w przyrządach mechaniki precyzyjnej. We współczesnych zegarkach z naciągiem automatycznym niektóre firmy szwajcarskie stosują łożyska kulkowe do łożyskowania wahnika.

  • Toluol (toluen)

    ciecz otrzymywana przy destylacji smoły pogazowej lub ropy naftowej, służąca do czyszczenia części zegarowych w czyszczarkach (zob. czyszczenie zegarków i zegarów maszynowe).

  • Taksometr

    przyrząd pomiarowy służący do zliczania i wskazywania opłaty należnej za wynajęcie taksówki. Składa się z mechanizmu drogowego, mechanizmu zegarowego i liczydła ze wskaźnikami cyfrowymi. Obydwa mechanizmy są połączone z liczydłem za pomocą dwóch sprzęgieł wałeczkowych, osadzonych na wspólnej osi. Jedno sprzęgło jest sprzężone z mechanizmem drogowym, a drugie – z mechanizmem zegarowym. Czynne jest zawsze tylko jedno ze sprzęgieł – w zależności od tego, który z mechanizmów przekazuje szybsze obroty. Mechanizm drogowy otrzymuje napęd od skrzyni biegów poprzez wałek giętki, a mechanizm zegarowy ma własny napęd sprężynowy. Mechanizm zegarowy taksometru ma zwykle wychwyt kołkowy, regulator balansowy, naciąg może być ręczny za pomocą klucza lub elektromagnetyczny. W nowszych typach taksometrów mają zastosowanie zegary kwarcowe.

  • Szczotka zegarmistrzowska

    narzędzie ręczne służące do czyszczenia zegarów i zegarków oraz nadawania częściom zegarowym połysku po wymyciu i wysuszeniu. Do części dużych i kopert zegarkowych używa się szczotki zegarmistrzowskiej twardej, a do części małych – miękkiej. Szczotkę zegarmistrzowską należy co pewien czas czyścić kredą, a bardziej zabrudzone wymyć w wodzie mydlanej, wypłukać i wysuszyć.

  • Szczotka szklana

    wiązka włókien szklanych umocowanych w oprawce. Służy do czyszczenia części zegarów oraz do matowania płaskich powierzchni części zegarowych, a także deseniowaniu futerałów i kopert.

  • Stempel czasu

    urządzenie jednoczące w sobie mechanizm zegarowy z datownikiem. Ostemplowana nim data zawiera także aktualny czas: godzinę i minuty. Mechanizm zegarowy automatycznie przesuwa cyfry datownika. Stempel czasu stosuje się w różnego rodzaju pracach technicznych, ekonomicznych i przemysłowych. Rejestruje się nim bieżący czas na różnego rodzaju blankietach i listach przewozowych. Stemple czasu mają różne rozwiązania konstrukcyjne. W stemplach czasu małych jest stosowany mechanizm zegarowy z napędem sprężynowym. W dużych zakładach przemysłowych i w transporcie, gdzie istnieje sieć czasu, stemple czasu są wyposażone w zegary wtórne.

  • Sprzęgło

    urządzenie do łączenia ze sobą dwóch wałków w celu przenoszenia mocy. Połączenie to może być trwałe lub okresowo rozłączalne. W mechanizmach zegarowych ma zastosowanie sprzęgło:

    • cierne
    • kłowe
    • widełkowe